🕍 Taşın ve İnancın Öyküsü
Dereiçi, kelimenin tam anlamıyla “katıksız” bir Süryani köyü olarak biliniyor. Tarihi boyunca Hristiyanlık, İslam ve Ezidilik olmak üzere üç dine ev sahipliği yapmış olması, burayı eşsiz kılan en önemli özellik. Köyün her bir taşı, farklı inançların ve medeniyetlerin izlerini taşıyor. Bu özelliğiyle adeta hoşgörünün ve birlikte yaşam kültürünün simgesi haline gelmiş durumda.
Ancak köyün Süryanice’deki adı olan “Kilit”in anlamı, ne yazık ki günümüzdeki durumuyla acı bir tezat oluşturuyor. “Kilit” (Kılet) kelimesinin Süryanice’deki anlamı “azalan” demek.
😔 Azalan Bir Ses, Tükenen Bir Miras
Ne yazık ki, yaşanan yoğun göçler sebebiyle Dereiçi (Kilit) köyü, adının manasını tam da taşıyor. Bir zamanlar cıvıl cıvıl olan, kiliselerin ve manastırların bulunduğu bu kadim yerleşim, genç nüfusun Avrupa başta olmak üzere büyük şehirlere göç etmesiyle sessizliğe büründü.
Köylüler, taş evlerin arasında yürürken bir yandan geçmişin ihtişamını hatırlıyor, diğer yandan ise köyün “azalıyor” olmasının hüznünü yaşıyor. Kültürel zenginliğin ve mimari mirasın korunması adına çalışmalar yapılsa da, köydeki yaşamın ve nüfusun eski canlılığına kavuşması en büyük dilek olarak kalıyor.
Dereiçi (Kilit) köyü, sadece Mardin’in değil, tüm Anadolu’nun kültürel hazinelerinden biri olarak, hem köklü bir geçmişin hikayesini anlatıyor hem de azalmakta olan bir mirasın sessiz çığlığını duyuruyor.
COMMENTS